Omdat we ons steeds verder onderdompelen in de Zweedse taal, werd het wel eens tijd voor een blog over dit zangerige spraakje.
Het wordt geen Zweedse les, maar je leest wat leuke voorbeelden van een totaal nieuwe taal met flink wat ‘valse vrienden’.
En in welke andere taal krijgen oma van vader en oma van moeders kant nou een eigen naam?
De uitspraak is misschien wel het lastigste van de hele taal. De Swedish Chef van de muppets, met zijn parodie op de Zweedse klanken, komt al aardig in de buurt. Het Zweeds is in ieder geval soms net zo onverstaanbaar.
Het Zweedse alfabet kent drie extra letters. Het zijn de klinkers ä [èè], å [oh] en ö [eu of uh]. Het zijn klanken die je moeilijk op papier kunt vastleggen, maar hoe langer we met de taal in aanraking komen, hoe makkelijker ze uit onze mond rollen.
Het zijn dus geen accenten boven de ons bekende klinkers, maar echt aparte letters!
Wat duiding voor de liefhebber:
Als je het accent (wat dus geen accent is!) weghaalt, kan dit voor nogal wat verwarring zorgen. Zo betekent var waar, vår ons en vär waarde.
Er zijn best wat Zweedse woorden die lijken op Nederlands woorden. Sommigen betekenen ook hetzelfde, lekker makkelijk, zou je denken. Zo betekent god morgon goedemorgen, is äpple appel en bestel je bröd als je bij de bakker staat.
Maar er zijn ook nogal wat woorden, die erg lijken op de Nederlandse, maar die juist een totaal andere betekenis hebben. Die woorden noemen we ‘valse vrienden’ oftewel falska vänner.
Zo betekent bord geen bord, maar tafel.
Als je problemen hebt met je bil, moet je naar de garage (auto).
Glassogen zijn geen glazen ogen maar je bril.
Als je moe bent ben je geen trut, maar wel trött [trut]
Höger betekent niet dat je hoger gaat, maar naar rechts
En je loopt niet naar het venster als je naar links wilt, maar wel naar vänster.
Väg is geen weg, maar de muur.
Sop is geen soep maar vuilnis.
En als je sorgsam bent, ben je niet zorgzaam maar juist zwaar op de hand.
Naast deze valse vrienden zijn er ook enkele woorden die eigenlijk best logisch en grappig zijn.
Zo betekent mor moeder en zeg je mormor tegen de moeder van je moeder, oma dus. Maar dan wel van moeders kant, want is het de moeder van je vader, dan zeg je farmor. Want far is vader. Snappen we het nog?
Barn is kind, barnbarn is kind van je kind, dus je kleinkind.
Bror is broer, die is niet zo moeilijk. Farbror is de broer van je vader, dus je oom. Je oom van moeder kant is dan weer je morbror.
Best logisch toch?
Maar terug naar de valse vrienden.
Korv daar gooi je geen bal doorheen, maar eet je met brood (worst).
Springer heeft niets met springen te maken, maar betekent rennen.
Hav is geen haven maar de zee.
Wanneer je het hebt over semester, gaat het niet over school maar juist over vakantie.
Räv is geen raaf maar een vos.
Als je tapet hebt, heb je geen tapijt op de muur maar behang.
Kaka doe je niet op de wc maar eet je lekker op (koek/cake/taart)
Baka en kaka betekent dan wel weer een taart bakken!
Qua uitspraak zijn er natuurlijk nog veel meer verschillen met het Nederlands. De lastigste klank is er één die in het Nederlands niet bestaat. Als je het ruizen van de wind nadoet met een zachte g kom je een beetje in de buurt.
We zullen er verder maar niet teveel over uitweiden, maar een paar voorbeeldjes zijn nog wel leuk en handig voor als je nog eens de weg wilt vragen:
Göteborg spreek je uit als [jeuteborje], Jönköping als [junsjupping] en Växjö is simpelweg niet te doen.
Tot slot nog een tip van onze Zweedse juf: als je een beetje Zweeds wilt klinken, hou dan een pen geklemd tussen je bovenlip en je neus. Succes verzekerd!
